De Nederlandsche Leeuw, jaargang 37 (1919)

313 314 boren, welke laatste op zijne beurt slechts drie dochters Adriana, Anna en Catharina nagelaten heeft. 5) Maar bovendien moet er een tweede zoon geweest zijn, dezelfde als jonker Henrick van Nassau, die gedurende de jaren 1513 tot 1517 schepen der stad Breda, in het jaar 1514 keurmeester van den wijn en in de jaren 1515 tot 1517 deken.van de vleeschhouderen is.6) Wel kwamen mij geene acten in handen, waaruit deze verwantschap direct blijkt, maar anders is het eene onverklaarbare toevalligheid, dat diens drie zonen juist weder Henrick, Jan en Pauwels heeten. Terwijl nu zijne zusters en broeder een goed huwelijk gedaan hebben, schijnt hij zich gemesalliëerd te hebben, volgens Gommers met de dienstmeid zijner moeder. Hij is in het jaar 1517 althans vóór 28 Februari 1518 overleden, want op dien laatsten datum erkenden twee broeders Willemss vóór schepenen van Breda aan Jan van Ghelchun ten behoeve der weduwe en de erfgenamen van Henrick van Nassau 56 Rijnsgulden schuldig te zijn wegens hout, staande te Rijsbergen op De Craen.7) Inderdaad bezat Henrick van Nassau goederen onder dit dorp o. a. twee hoeven de eene Te(n) Craen de andere Den Ossenblock. Zijne weduwe is tusschen 15 Maart 1519 en 27 Maart 1526 overleden, want acten van beide data omschrijven een goed te Rijs­ bergen eerst als grenzende aan ??Henricx van Nassau erfgenamen erve', daarna aan ??Henrick van Nassau kynderen erve'. 8) Deze kinderen zijn, in alphabetische volgorde, Henrick, Jan en Pauwels, zij bezitten de genoemde goederen in onverdeelden eigendom tot het jaar 1533, wanneer al hunne rechten door Henrick en Pauwels aan Jan worden afgestaan. 9) Verschillende acten van 4 Augustus 1533, 28 September 1535, waarin een heideveld te Caertschot onder Rijsbergen wordt overgedragen, 7 April 1537 en 19 Februari 1538 worden daarna door Jan verleden, waarvan de laatste, waarbij hij aan zijnen laat Jacop, zoon van wijlen Jan Jan Witbols eene pacht van een sester rogge uit de hoeve Ten Craen over­ draagt, in hare considerans eene aanwijzing bevat, die te denken geeft: ??om denselven Armen (van Rijsbergen) om Godswille gedeelt te worden achtervolgende der zoenen, gemaect opt ongevalle, eertijts opten persoen Jan Jan Witbols vöirss geboirt'. ' °) . Jan van Nassau is blijkbaar ongehuwd of zonder wettige nakomelingen gestorven: zijne beide broeders althans erven zijne bezittingen, waarvan Henrick zijne helft den 20ston Nov. 1543 aan Pauwels cedeert. J1) 5) Men zie hiervoor S. van Leeuwen, Batavia illustrata II 976, die mede de afstammelingen geeft. Bij acte van 17 Sept. 1539 beschikten de kinderen -van Oymburg van Nassau over de nalatenschap van Engel hert van Dielbeke, heer van Attenhove en schout van Diest, hunnen vader en echtgenoot van voornoemde Cymburg. Archief van het Souv. Leenhof van Brabant te Brussel reg. 354 fol. 485. Pauwels is vóór 17 Febr. 1518 overleden blijkens eene acte van dien datum in het Bredasohe register van schepenvestbrieven. 6) Zie de aanteekeningen op de schutbladen van het Bredasche register van schepenvestbrieven der betreffende jaren. 7) Register van schepenvestbrieven als boven. Jan van Ghelchun was ook zaakgelastigde van Adriana van Saestrecht, weduwe van Nassau. 8??10) Register van schepenvestbrieven als boven, voor zoover de Eeninge van Rijsbergen betreffende. Het is onnoodig van deze acten verdere bijzonderheden te geven, Gommers vermeldt er eenige. ') Registeravan schepenvestbrieven al's boven, voor zoover de Eeninge van Rijsbergen betreffende. Henrick verleed daartoe eene acte van procuratie dd. 2 Sept. 1541 vóór schepenen van Lier. Henrick ?' was volgens Gommers gehuwd met eene bastaarddochter van Anthonis de Glimes, markies van Bergen-op-Zoom, en zou drie kinderen gehad hebben Anna, Anthonis en N. N., nor te Bergen. Hij was in 1553 en hoogstens tot 1557 <. hout van Roozendaal, maar daarna ben ik zijn spoor Li ster'geworden. 12) Van den derden zoon Pauwels daarentegen is meer bekend. Hij was schout van Lier van St. Jan 1539 tot Paschen 1543 en daarna sedert 1 Januari 1545 meier . van Groot-Zundert en rentmeester van beide Zundert's voor den Heer van Breda. 13) «Hij bezat te Groot Zundert het Huis Te Laer en zal met meer waar­ schijnlijkheid dit comfortabel huis bewoond hebben dan het min of meer hypothetisch kasteel van Rijsbergen, waarvan de Heer Gommers op gezag van den 17de eeuwschen Bredaschen geschiedschrijver Havermans ge­ waagt. 14) Vreemd is het evenwel* dat, als hij bij acte van 30 Dec. 1545 (1546 n. st.) ten behoeve van Henrick Montens den Jongen eene rente van 25 Karolusgulden , vestigt blijkbaar op al zijne bezittingen en ook op goederen bij het Laer, het Huis Te Laer zelf niet wordt genoemd.1 s) De laatste acten van Pauwels betreffen zijn land de Coe heining, eveneens aan het Laer gelegen, omtrent welks afsluiting hij met zijn buur Diederick Zeeszijn, rentmeester van den Heer van Breda (en zijn opvolger?) op 30 Augus­ tus 1547 overeenkwam. 16) Hij had toen zijn huis Te Laer reeds bij acte van 28 Juli 1547 verkocht. 17) '. Pauwels van Nassau is volgens Gommers kanunnik te Lier gweest. Zooveel is zeker, dat hij huwde mét Margarete, dochter van Nicolas de Liere, heer van Berchem, en Gertrude Noris, en verschillende dochters en een zoon had, waarvan de oudste Barbara huwde met Cornelis van Mechelen, uit welk huwelijk onder meer het ??vrouwtje van Mechelen' werd geboren. 18) Naamlijst der te Zutphen ??met de stadsroeden' begraven personen, medegedeeld door Jhr. H. H. R?ELL. (Vervolg van XXXVII, 283). 1721. Sabbathi den 20 Septemb. Op versoeck van de wed. van wijlen d'Heer Burgm. Derck Schimmelpenninck van der Oeije' tot den '2) Zie de Papieren Havermans in de collectie Cuypers van Velt hoven, portefeuille Roosendaal, bewaard in het Rijksarchiefdepot in Noord brabant. IS) Zie zijne rekeningen in eerstgenoemde kwaliteit in het archief der Rekenkamer te Brussel. Afschrift van een zijner rekeningen in laatstgenoemde kwaliteiten bevindt zich in de collectie Cuypers van Velthoven, portefeuille Zundert. ~14) Blijkens eene eerstdaags door professor Mr. H. van der Hoeven te Zundert uit te geven studie over Zundert had Pauwels het Huis Te Laer den 2a'n April 1544 gekocht. 15) Zie de grosse in de collectie Cuypers van Velthoven. Zijne Zun dertsche goederen zegt hij onlangs door vernadering verkregen te hebben van jonker Chaerle van Ymrnersélle, in welk verband er op gewezen worde, dat Pauwels van Nassau de oude gehuwd was met Catharina van Saeften, dochter van Johan, heer van Haéften,.en Derica van Immerseele. 16) Zie het register van schepenvestbrieven als boven, voor zoover de Eeninge van Rijsbergen betreffende. 17) Zie de studie van prof. Van der Hoeven als. boven. ls) Zie hiervoor Butkens, Trophées de Brabant tom. II pag. 44, die zonder nader bewijs schrijft, dat Pauwels den toenaam Meruwede had, Gommers en in het bijzonder De Nederlandsche Heraut VH pag. 153 seq.